Dlaczego druk atramentowy blednie?

Zawsze fascynowało mnie, jak z tak małych kropelek tuszu na kartce potrafi powstać piękny obraz lub dokument. Jednak gdy patrzę na wydruki sprzed kilku miesięcy lub lat, często widzę, że kolory mocno zbladły i kompletnie nie przypominają pierwotnych wersji. Zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego to się dzieje i co można z tym zrobić? Na te i inne pytania odpowiem w dzisiejszym artykule. Zapraszam!

Dlaczego wydruki blakną?

Blaknięcie wydruków atramentowych to całkowicie naturalne zjawisko, które wynika z kilku czynników. Głównymi winowajcami są promieniowanie UV i światło słoneczne. Ultrafiolet odpowiada za niszczenie cząsteczek barwnika lub pigmentu, powodując ich rozpad i utratę kolorów. To zjawisko znane jest jako fotodegradacja.

Kolejnym czynnikiem są zanieczyszczenia powietrza, które osadzając się na wydruku, przyspieszają jego blaknięcie. Również składniki powietrza takie jak tlen, ozon czy inne gazy, mogą chemicznie reagować z tuszem.

Ponadto rodzaj tuszu i papieru również ma olbrzymie znaczenie. Tańsze tusze barwnikowe zwykle mają krótszą trwałość kolorów, a dodatkowo zakupione w niesprawdzonych źródłach mogą znacząco wpływać na końcową jakość wydruków. To samo dotyczy papieru. Kupując najtańszą ryzę papieru w markecie, nie możemy oczekiwać, że nasze obrazy czy dokumenty będą się prezentowały niczym z drukarni i zachowają swój pierwotny wygląd przez dłuższy czas. Zatem…

Jakich materiałów używać, aby wydruki dłużej zachowały trwałość?

Jeśli zależy Ci na tym, aby wydruki atramentowe zachowały trwałość jak najdłużej, warto zwrócić uwagę na wykorzystywane materiały eksploatacyjne. Mają one ogromny wpływ na to, jak wydruk starzeje się w czasie i właśnie tu najłatwiej jest poprawić jego odporność.

Przede wszystkim: tusze pigmentowe, które są zdecydowanie trwalsze niż barwnikowe. Pigment to mikroskopijne cząsteczki stałe, które osiadają na powierzchni papieru i są znacznie bardziej odporne na światło UV czy wilgoć. Z kolei tusze barwnikowe wnikają w strukturę papieru, co sprawia, że szybciej reagują chemicznie z otoczeniem i blakną.

Druga kwestia to papier. Zwykły papier biurowy nie jest zaprojektowany do długiej archiwizacji. Żółknie, chłonie wilgoć i może reagować z barwnikami. Po jaki papier warto sięgać? Dobrym wyborem będzie:

• papier bezkwasowy (acid-free) — dużo wolniej się starzeje,
  
• papier powlekany lub fotograficzny — pozwala tuszowi łatwiej utrzymać się na powierzchni, co poprawia ostrość i trwałość kolorów,
  
• papier archiwalny lub muzealny — zaprojektowany specjalnie do długotrwałego przechowywania.

Przy wyborze papieru nie bez znaczenia jest także jego gramatura. Cięższy papier (np. 200–300 g/m²) jest stabilniejszy, mniej podatny na odkształcenia i lepiej utrzymuje strukturę warstwy atramentu.

Producenci często tworzą swoje papiery z myślą o określonej chemii atramentu. Wybierając kompatybilny tusz i papier, rekomendowany do danej drukarki, masz szansę uzyskać najdłuższą trwałość dokumentów.

Jak przechowywać wydruki, aby cieszyły oko jak najdłużej?

Nawet przy dobrych materiałach intensywne promieniowanie UV potrafi w kilka miesięcy zniszczyć to, co miało zdobić ścianę przez lata. Dlatego staram się trzymać ważne wydruki z dala od bezpośredniego światła lub oprawiać je w ramę ze szkłem z filtrem UV. Różnica w tempie blaknięcia jest ogromna, czasem nawet kilkunastokrotna.

Tusz i papier nie lubią skrajności. Nadmierna wilgotność powietrza powoduje falowanie, rozmazywanie lub migrację pigmentu, a zbyt wysoka temperatura otoczenia przyspiesza degradację chemiczną. Optymalny zakres to około 20–22°C i 40–60% wilgotności, czyli warunki typowe dla dobrze wentylowanego mieszkania.

Aby wydruki zachowały swój pierwotny wygląd jeszcze dłużej, warto sięgnąć po dodatkowe zabezpieczenia. Na rynku znajdziemy m.in.:

• koszulki i teczki bezkwasowe, które nie reagują z papierem i nie przyspieszają jego starzenia,
  
• opakowania archiwalne, np. kartony czy pudełka bez ligniny, często z dodatkowymi powłokami anty-UV,
  
• ramki z plexi lub szkłem UV, tworzące barierę ochronną dla światła i zanieczyszczeń powietrza,
  
• spraye ochronne UV, które zabezpieczają pigment, powlekając wydruk cienką warstwą ochronną (wskazane przy papierze fotograficznym),
  
• folie do laminowania, które przy odpowiednim przechowywaniu dokumentów w zacienionym miejscu, pozwalają zachować ich oryginalny wygląd długie lata.

Blaknięcie obrazów i dokumentów to nieunikniony proces, który dzięki świadomemu wyborowi materiałów oraz właściwemu przechowywaniu możemy znacząco spowolnić. Stosując się do moich wskazówek, pomożesz swoim wydrukom dłużej zachować trwałość, a Ty będziesz mógł cieszyć się ich intensywnymi kolorami przez długie lata. Zapraszam Cię do obserwowania moich mediów społecznościowych: Facebook, Instagram, aby nie przegapić innych ciekawych wpisów. Cześć! 🙂